tubka

Strona główna / Blog / Czy wszy mogą być pożyteczne?

Czy wszy mogą być pożyteczne?

wszy do eksperymentów

Wszawica jest uciążliwą, a na dłuższą metę groźną przypadłością. Wszy to pasożyty, które przenoszą niebezpieczne dla człowieka choroby, a do tego szybko się rozmnażają i szybko atakują kolejne osoby. Walka z wszawicą jest trudna, ale zawsze konieczna. Czy wszy jednak mogą być dla człowieka pożyteczne?

Szczepionka na tyfus

Tyfus plamisty był do połowy XX wieku choroba śmiertelną i zabił miliony ludzi. Wielu uczonych zadawało więc sobie pytanie, jak rozprzestrzenia się choroba i jak z nią walczyć. Tematem tym zajął się też polski uczony prof. dr hab. Rudolf Weigl (1883-1957). Opracował on szczepionkę przeciw tej chorobie. Profesor zgłaszany był do Nagrody Nobla za swoje osiągnięcia, jednak najpierw w otrzymaniu nagrody przeszkodzili mu Niemcy, a następnie komunistyczne władze. Profesor informował ludzi, dlaczego i  jak zwalczyć wszawicę, lecz sam… hodował wszy do swoich eksperymentów. Pozyskiwał w tym celu wszy odzieżowe od różnych populacji.

Inne „zastosowania” wszy

Wszy podczas II Wojny Światowej były używane przez Armię Krajową jako… broń. W ramach działań partyzanckich Polacy podrzucali Niemcom wszy zarażone tyfusem, by osłabić szeregi wroga. Obecnie wszy czasami są świadkami w kryminalistyce. Mogą być dowodem kontaktu z inną osobą. Wystarczy zbadać DNA krwi pobranej przez wesz. Wszy pomagają także naukowcom. Okazało się bowiem, że blisko spokrewnieni żywiciele mają zwykle blisko spokrewnione pasożyty. W przypadku wątpliwości w badaniach ewolucji żywicieli wystarczy porównać ich wszy, by porównać pokrewieństwo gatunków. Znalezienie wszy odzieżowych dowiodło też, że nasi przodkowie zaczęli nosić ubrania około 170-180 tys. lat temu. Przedtem ten gatunek nie istniał. Na podstawie ilości i składu gatunkowego wszy można także określić kondycję ich żywiciela. Wszy pasożytujące na fokach mogą być dla naukowców cennym nośnikiem informacji, jak na gatunek działa np. ocieplenie klimatu.